Zasadniczo zatrudnienie cudzoziemca w Polsce wymaga uzyskania zezwolenia na pracę albo złożenia oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Przepisy przewidują kilka rodzajów zezwoleń. Niektóre dokumenty legalizujące pobyt cudzoziemca w Polsce umożliwiają mu jednocześnie podjęcie legalnej pracy, bez uzyskiwania zezwolenia czy oświadczenia.
Okoliczności uzasadniające pracę bez zezwolenia zostały określone w następujących aktach prawnych:
- Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 475, 742, 858, 863, 1089, 1572), art. 87 ust. 2 i 3.
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 2291).
- Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571), art. 325.
- Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1796), art. 93.
Zezwolenie wydaje wojewoda na wniosek pracodawcy, dla konkretnego cudzoziemca, na określony czas i na pracę na określonych warunkach. Zatrudnienie musi odbywać się na warunkach określonych w tym zezwoleniu. Zatrudniający ma obowiązek jeden egzemplarz uzyskanego zezwolenia przekazać cudzoziemcowi.
Niektóre kategorie cudzoziemców korzystają z uproszczonej procedury: zamiast na podstawie zezwolenia, mogą pracować na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi.
Oświadczenie dotyczy cudzoziemców spełniających następujące warunki:
- Są obywatelami Armenii, Białorusi, Mołdawii, Gruzji lub Ukrainy.
- Praca ma być wykonywana przez maksymalnie 24 miesiące i rozpocznie się w ciągu 6 miesięcy od złożenia oświadczenia.
- Praca nie ma charakteru pracy sezonowej (do pracy sezonowej potrzebne jest zezwolenie).
- Wynagrodzenie cudzoziemca nie będzie niższe od wynagrodzenia pracowników wykonujących prace porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku.
Oświadczenie jest składane w Powiatowym Urzędzie Pracy. Można także złożyć je online. Urząd prowadzi ewidencję oświadczeń. Po wpisie do ewidencji, w ciągu 7 dni od daty wskazanej w oświadczeniu jako data rozpoczęcia pracy, pracodawca ma obowiązek pisemnie poinformować Powiatowy Urząd Pracy o podjęciu lub niepodjęciu pracy przez cudzoziemca.
Szczegółowe informacje dotyczące oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi można uzyskać pod adresem:
Obowiązki pracodawcy przed zatrudnieniem cudzoziemca:
- Żądanie okazania dokumentu umożlwiającego legalny pobyt w Polsce.
- Sporządzenie i przechowywanie dokumentu, wskazanego w pkt.1 przez cały okres zatrudnienia.
- Sprawdzenie, czy posiadany tytuł pobytowy uprawnia cudzoziemca do legalnej pracy bez zezwolenia/oświadczenia, a jeśli nie – to pracodawca ma obowiązek złożyć odpowiednio wniosek o zezwolenie albo oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Odpowiednio zezwolenie lub wpis do ewidencji musi być uzyskane przed rozpoczęciem pracy przez cudzoziemca.
- Zatrudnienie cudzoziemca na warunkach określonych w zezwoleniu/oświadczeniu.
- Informowanie cudzoziemca o działaniach podejmowanych w związku z postępowaniem o udzielenie lub przedłużenie zezwolenia na pracę oraz decyzjach o wydaniu, odmowie wydania lub uchyleniu zezwolenia.
- Zachowanie należytej staranności w postępowaniach o zezwolenie, przedłużenie i uchylenie zezwolenia na pracę cudzoziemca.
- Udostępniania wojewodzie, naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego, terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, konsulowi, organowi Państwowej Inspekcji Pracy, Służbie Celnej, Straży Granicznej lub Policji dokumentów potwierdzających wypełnienie powyższych obowiązków, sporządzonych w języku polskim lub przetłumaczonych na język polski.
- Informowanie w ciągu 7 dni wojewody, który wydał zezwolenie o zmianach wskazanych w przepisach okoliczności związanych z pracą cudzoziemca.
- Wprzypadku oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi – Pisemne poinformowanie powiatowego urzędu pracy w ciągu 7 dni od daty wskazanej w oświadczeniu jako data rozpoczęcia pracy, o podjęciu lub niepodjęciu pracy przez cudzoziemca.
Cudzoziemcy wykonujący w Polsce pracę na podstawie umowy o pracę lub oddelegowani do pracy w Polsce wykonują pracę na warunkach zgodnych z polskimi przepisami. Warunki pracy cudzoziemców, dotyczące m.in. norm i wymiaru czasu pracy, wymiaru urlopu, minimalnego wynagrodzenia, rozliczania godzin nadliczbowych, bezpieczeństwa i higieny pracy, nie mogą być gorsze niż gwarantowane w kodeksie pracy (Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1465, z 2024 r. poz. 878, 1222).
Zasadniczo umowy o pracę oraz inne dokumenty z zakresu prawa pracy sporządza się w języku polskim, jeśli wiążą osoby, które posiadają miejsce zamieszkania oraz świadczą pracę na terenie Polski. Można dodatkowo sporządzić inne wersje językowe umowy/dokumentu.
Podstawa prawna:
Art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1a ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1556).
Od zasady ogólnej przewidziano wyjątek dotyczący umów zawieranych z cudzoziemcami – na wniosek osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego, umowa lub inny dokument z zakresu prawa pracy może być sporządzony w języku innym niż polski.
Podstawa prawna:
Art. 8 ust. 1b ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1556).
Podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi ma obowiązek zawarcia z nim umowy w formie pisemnej i przedstawienia (przed podpisaniem) jej tłumaczenia na język zrozumiały przez cudzoziemca.
Podstawa prawna:
Art. 88h ust. 1 pkt. 3 praz art. 90d ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 475, 742, 858, 863, 1089, 1572).
Informacje aktualne na dzień: .
Zespół redakcyjny portalu dokłada wszelkich starań, aby prezentowane treści były zgodne z przepisami prawa, aktualne (na dzień publikacji, wskazany na każdej podstronie) i przydatne dla użytkowników. Zastrzegamy, że treści zamieszczone w portalu mają charakter wyłącznie informacyjny i jedynie ogólnie przedstawiają istotę poruszanych zagadnień. Nie stanowią porad czy opinii prawnych w indywidualnych sprawach i nie powinny być jedyną podstawą decyzji w kwestii rozwiązania konkretnych problemów prawnych. W celu uzyskania indywidualnej pomocy prawnej niezbędne jest zasięgnięcie porady u wykwalifikowanych podmiotów.