Pracownicy niepełnosprawni (którzy legitymują się stosownym orzeczeniem, wydanym w Polsce) mają szczególne uprawnienia pracownicze.
Czas pracy osób niepełnosprawnych
Czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin dziennie oraz 40 godzin tygodniowo. Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych.
Podstawa prawna:
Art. 15 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089, 1165, 1494).
Osoba niepełnosprawna, zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, korzysta z prawa do obniżonych norm czasu pracy– pracuje maksymalnie 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo, co nie powoduje obniżenia wynagrodzenia. Nie dotyczy to osób zatrudnionych przy pilnowaniu ani sytuacji, gdy lekarz, na wniosek osoby niepełnosprawnej zgodzi się na stosowanie standardowych norm czas pracy.
Podstawa prawna:
Art. 15-16 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089, 1165, 1494).
Dodatkowy urlop
Po przepracowaniu roku od dnia zaliczenia do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby niepełnosprawne nabywają prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni w roku kalendarzowym. Uprawnienie to nie dotyczy osób, które mają prawo do urlopu przekraczającego 26 dni lub dodatkowego urlopu na podstawie innych przepisów.
Podstawa prawna:
Art. 19 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089, 1165, 1494).
Dodatkowa przerwa w pracy
Osoba niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym lub znacznym ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy, w wymiarze 15 minut, przeznaczonej na wypoczynek lub gimnastykę.
Podstawa prawna:
Art. 17 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089, 1165, 1494).
Płatne zwolnienie od pracy
Osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym lub umiarkowanym ma prawo do zwolnienia od pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia
- w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku, na wniosek lekarza, pod którego opieką znajduje się osoba uprawniona,
- w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.
Łączny wymiar dodatkowego urlopu osoby niepełnosprawnej oraz wskazanego powyżej zwolnienia od pracy nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.
Podstawa prawna:
Art. 20 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089, 1165, 1494)
Pierwszeństwo w zatrudnieniu
Osoba niepełnosprawna ma pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach urzędniczych (nie dotyczy kierowniczych stanowisk urzędniczych), jeżeli:
Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w danej jednostce jest mniejszy niż 6%, kandydat w rekrutacji przedstawi dokument potwierdzający niepełnosprawność oraz znajdzie się w gronie 5 najlepszych kandydatów do pracy.
Podstawa prawna:
Art. 13a ust. 2 ustawy z dn. 21 listopada 2008 o pracownikach samorządowych ( t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 530, z 2024 r. poz. 721).
Art. 29a ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 409).
Dostosowanie stanowiska pracy
Pracodawca zatrudniający osoby niepełnosprawne jest zobowiązany przystosować jej miejsce pracy oraz zapewnić racjonalne usprawnienia dla osoby niepełnosprawnej. Jeśli spełni ustawowe kryteria, może uzyskać dofinansowanie na ten cel ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).
Dofinansowanie rozpoczęcia działalności gospodarczej
Osoba niepełnosprawna może uzyskać jednorazowe dofinansowanie podjęcia działalności podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na podjęcie działalności w formie spółdzielni socjalnej. Warunki uzyskania oraz zwrotu dofinansowania określają właściwe przepisy. Można ponadto uzyskać refundację składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub ubezpieczenia społeczne rolników.
Niektóre uprawnienia pracodawców osób niepełnosprawnych
- Zwolnienie z obowiązkowych wpłat na PFRON. Pracodawca zatrudniający więcej niż 25 osób (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy) jest zobowiązany do wnoszenia miesięcznych opłat do PFRON. Z opłaty tej zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%.
Podstawa prawna:
Art. 21 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089, 1165, 1494).
- Obniżenie wpłat na PFRON przysługuje także podmiotom, które nabywają produkty lub usługi (z wyłączeniem handlu) od zakładów aktywności zawodowej, niektórych przedsiębiorstw społecznych oraz podmiotów które osiągają odpowiednio wysokie wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, spełniających warunki wskazane w ustawie).
Podstawa prawna:
Art. 22 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089, 1165, 1494).
- Dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Pracodawca osoby niepełnosprawnej jest uprawniony do uzyskania dofinansowania wynagrodzenia pod warunkiem spełnienia ustawowych warunków (m.in. terminowa wypłata wynagrodzenia oraz terminowe opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne).
Podstawa prawna:
Art. 26a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089, 1165, 1494).
- Dofinansowanie dostosowania stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej. Pracodawcy spełniający warunki określone w przepisach mogą uzyskać zwrot kosztów adaptacji pomieszczeń, zakupu urządzeń i oprogramowania dla potrzeb osób niepełnosprawnych.
Podstawa prawna:
Art. 26 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. ( t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089, 1165, 1494).
Informacje aktualne na dzień: .
Zespół redakcyjny portalu dokłada wszelkich starań, aby prezentowane treści były zgodne z przepisami prawa, aktualne (na dzień publikacji, wskazany na każdej podstronie) i przydatne dla użytkowników. Zastrzegamy, że treści zamieszczone w portalu mają charakter wyłącznie informacyjny i jedynie ogólnie przedstawiają istotę poruszanych zagadnień. Nie stanowią porad czy opinii prawnych w indywidualnych sprawach i nie powinny być jedyną podstawą decyzji w kwestii rozwiązania konkretnych problemów prawnych. W celu uzyskania indywidualnej pomocy prawnej niezbędne jest zasięgnięcie porady u wykwalifikowanych podmiotów.