Rekrutacja
Żłobki i Przedszkola
Co do zasady publiczne placówki przyjmują dzieci zamieszkałe w miejscowości, której organ prowadzi placówkę. Nie zawsze wystarcza miejsc dla wszystkich chętnych, dlatego w rekrutacji obowiązuje system punktowy (punkty przyznawane są m.in. w sytuacji, gdy oboje rodzice dziecka pracują, albo gdy dziecko lub jego rodzic są niepełnosprawni). Rekrutacja na kolejny rok szkolny zwykle odbywa się wiosną roku poprzedzającego.
Szkoły podstawowe
Publiczne szkoły podstawowe mają wyznaczony rejon (miejscowości lub ulice w obrębie danej miejscowości) i muszą przyjąć wszystkie dzieci ze swojego rejonu, także dzieci cudzoziemskie, nawet jeśli uczeń zgłosi się do szkoły w trakcie roku szkolnego.
Przyjęcie ucznia z zagranicy odbywa się na podstawie dokumentów potwierdzających dotychczasową naukę, albo na podstawie rozmowy z dyrektorem szkoły. Nie jest konieczne przedkładanie tłumaczeń przysięgłych dokumentów.
Szkoły średnie
Przyjęcie cudzoziemca, który ukończył szkołę podstawową w Polsce, odbywa się na zwykłych zasadach. Jeśli natomiast uczeń uczył się wcześniej za granicą, to może być przyjęty do szkoły średniej na podstawie decyzji dyrektora szkoły, o ile szkoła dysponuje wolnymi miejscami.
Przyjęcie do szkół branżowych II stopnia oraz publicznych szkół policealnych, wymaga potwierdzenia uzyskania odpowiednio: zasadniczego wykształcenia zawodowego albo wykształcenia średniego. Niektóre świadectwa uzyskane za granicą są uznawane w Polsce z mocy prawa, a w odniesieniu do innych – kurator oświaty w procedurze administracyjnej może uznać lub potwierdzić uzyskane za granicą wykształcenie.
Do szczególnych typów szkół – jak szkoły artystyczne, sportowe, dwujęzyczne, obowiązują dodatkowe kryteria naboru.
Wsparcie w nauce
Oddział przygotowawczy
Organ prowadzący szkołę może zorganizować dodatkowy oddział, w którym uczniowie cudzoziemcy lub obywatele polscy przybywający z zagranicy, przygotowują się do nauki w polskiej szkole. Może być tworzony dla jednej lub kilku szkół przez jeden organ prowadzący, a w razie potrzeby, także na podstawie porozumienia kilku gmin, miast czy powiatów. w oddziale przygotowawczym odbywa się intensywna nauka języka polskiego oraz innych przedmiotów. Realizacja podstawy programowej może być wspomagana przez nauczyciela znającego język obcy, którym posługują się uczniowie.
Nauka języka polskiego
Uczniowie – cudzoziemcy oraz obywatele polscy przybywający z zagranicy, mają prawo do dodatkowych lekcji języka polskiego w wymiarze minimum 2 lekcji tygodniowo; prawo do bezpłatnej, dodatkowej nauki języka polskiego przysługuje cudzoziemcom przez maksymalnie 24 miesiące.
Zajęcia wyrównawcze
Jeśli nauczyciel stwierdzi konieczność uzupełnienia różnic programowych przez ucznia, (który jest cudzoziemcem albo obywatelem polskim przybywającym z zagranicy) to ma on prawo do dodatkowych zajęć z danego przedmiotu w wymiarze 1 dodatkowej godziny tygodniowo z jednego przedmiotu przez okres do 12 miesięcy (łącznie nie więcej niż 3 godziny wyrównawcze tygodniowo).
Pomoc asystenta kulturowego
Migranci mają prawo do pomocy asystenta, która zna ich język pochodzenia, w trakcie rozmowy w sprawie przyjęcia do szkoły oraz przez maksymalnie 12 miesięcy nauki.
Nauka języka ojczystego
Placówki dyplomatyczne obcych państw, oraz organizacje kulturalno-oświatowe mogą organizować zajęcia w zakresie języka i kultury kraju pochodzenia uczniów, niebędących obywatelami polskimi.
Mniejszości narodowe
Dzieci należące do mniejszości narodowych mogą uczyć się języka mniejszości w szkole, do której uczęszczają. Naukę organizuje dyrektor szkoły na wniosek rodziców.
Egzaminy
Podczas egzaminów kończących danych etap edukacji – tj. egzamin ósmoklasisty oraz egzamin dojrzałości, uczniowie – cudzoziemcy oraz obywatele polscy, którzy wcześniej uczyli się za granicą, mają prawo do dostosowania form i warunków tych egzaminów – decyduje o tym Rada Pedagogiczna szkoły. Przykładowo, dostosowanie może polegać na umożliwieniu korzystania ze słownika dwujęzycznego lub wydłużeniu czasu egzaminu.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854, 1562, 1635), w odniesieniu do cudzoziemców szczególnie rozdział 7 (art. 165-167 tej ustawy).
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw (Dz.U. 2023 poz. 2301)
Dodatkowe informacje:
Informacja o kształceniu w polskim systemie oświaty osób przybywających z zagranicy – Ministerstwo Edukacji Narodowej – Portal Gov.pl (www.gov.pl)
Nauka dzieci przybywających z zagranicy w polskim systemie edukacji – Ministerstwo Edukacji Narodowej – Portal Gov.pl (www.gov.pl)
Informacje aktualne na dzień: .
Zespół redakcyjny portalu dokłada wszelkich starań, aby prezentowane treści były zgodne z przepisami prawa, aktualne (na dzień publikacji, wskazany na każdej podstronie) i przydatne dla użytkowników. Zastrzegamy, że treści zamieszczone w portalu mają charakter wyłącznie informacyjny i jedynie ogólnie przedstawiają istotę poruszanych zagadnień. Nie stanowią porad czy opinii prawnych w indywidualnych sprawach i nie powinny być jedyną podstawą decyzji w kwestii rozwiązania konkretnych problemów prawnych. W celu uzyskania indywidualnej pomocy prawnej niezbędne jest zasięgnięcie porady u wykwalifikowanych podmiotów.