System szkolnictwa w Polsce był w ostatnich dziesięcioleciach wielokrotnie reformowany, zmieniały się nazwy i profile szkół, a także czas trwania nauki na poszczególnych szczeblach edukacji. Ostatnia gruntowna reforma została przeprowadzona w roku 2016. Dlatego poszukując informacji o szkolnictwie, należy zwrócić szczególną uwagę na aktualność pozyskiwanych danych.
Na każdym szczeblu edukacji (oraz opieki nad małymi dziećmi) w Polsce funkcjonują placówki publiczne, najczęściej prowadzone przez gminy ( żłobki, przedszkola, szkoły podstawowe) lub powiaty (szkoły średnie) oraz placówki niepubliczne. Nauka w szkołach niepublicznych jest odpłatna.
Opieka nad dziećmi do lat 3 jest realizowana w żłobkach i klubach dziecięcych. Formalnie nie należą one do systemu szkolnictwa, ponieważ pełnią przede wszystkim funkcje opiekuńcze.
Dzieci i młodzież od 7 do 18 roku życia (lub do ukończenia szkoły ponadpodstawowej) są objęte obowiązkiem szkolnym, a wcześniej, dla dzieci w wieku 6 lat, odbywa obowiązkowe przygotowanie przedszkolne („zerówka”). Przygotowanie przedszkolne jest organizowane w przedszkolach lub w oddziałach przedszkolnych prowadzonych w szkołach podstawowych.
Rok szkolny trwa od 1 września do 31 sierpnia kolejnego roku kalendarzowego i jest podzielony na dwa semestry. W przerwie międzysemestralnej uczniowie mają ferie zimowe (2 tygodnie wolne od nauki), w różnych terminach, w zależności od województwa. W okresie letnim uczniowie mają czas odpoczynku – wakacje (trwające od ostatnich dni czerwca do końca sierpnia). Wolne od zajęć są także dni robocze, w które przypadają święta państwowe i religijne.
W początkowych klasach szkoły podstawowej nauka obejmuje zwykle kilka lekcji każdego dnia. Lekcja trwa 45 minut. Szkoły zwykle pracują od godziny 8:00 rano, ale w niektórych placówkach lekcje są prowadzone w systemie zmianowym. Szkoły podstawowe zapewniają dzieciom, których rodzice pracują, opiekę przed i po lekcjach, w ramach świetlicy. Pobyt w świetlicy jest bezpłatny. Świetlice nie działają w czasie ferii zimowych oraz wakacji letnich – wtedy rodzice są zobowiązani do zapewnienia dziecku opieki. Przedszkola funkcjonują w innym systemie – z reguły działają w ferie zimowe oraz organizują dyżury wakacyjne, na które trzeba się zapisać.
W szkole podstawowej uczniowie otrzymują bezpłatne podręczniki i zeszyty ćwiczeń. Podręczniki są uczniom wypożyczane, co oznacza, że muszą być zwrócone po zakończeniu korzystania z nich przez ucznia. Szkoły podstawowe muszą zorganizować uczniom ciepły posiłek i miejsce do jego spożycia (obiady są odpłatne, ale w wielu szkołach można uzyskać pomoc w sfinansowaniu kosztów takich posiłków).
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854, 1562, 1635), w odniesieniu do cudzoziemców szczególnie rozdział 7 (art. 165-167 tej ustawy).
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw (Dz.U. 2023 poz. 2301)
Dodatkowe informacje:
Informacja o kształceniu w polskim systemie oświaty osób przybywających z zagranicy – Ministerstwo Edukacji Narodowej – Portal Gov.pl (www.gov.pl)
Nauka dzieci przybywających z zagranicy w polskim systemie edukacji – Ministerstwo Edukacji Narodowej – Portal Gov.pl (www.gov.pl)
Informacje aktualne na dzień: .
Zespół redakcyjny portalu dokłada wszelkich starań, aby prezentowane treści były zgodne z przepisami prawa, aktualne (na dzień publikacji, wskazany na każdej podstronie) i przydatne dla użytkowników. Zastrzegamy, że treści zamieszczone w portalu mają charakter wyłącznie informacyjny i jedynie ogólnie przedstawiają istotę poruszanych zagadnień. Nie stanowią porad czy opinii prawnych w indywidualnych sprawach i nie powinny być jedyną podstawą decyzji w kwestii rozwiązania konkretnych problemów prawnych. W celu uzyskania indywidualnej pomocy prawnej niezbędne jest zasięgnięcie porady u wykwalifikowanych podmiotów.