Jest to dokument potwierdzający przynależność cudzoziemca do narodu polskiego. Jej uzyskanie nie oznacza uzyskania obywatelstwa polskiego, nie uprawnia do przekraczania polskiej granicy bez wizy, nie jest równoznaczne z uzyskaniem prawa do pobytu w Polsce.
Posiadacze Karty Polaka uzyskują jednak pewne uprawnienia, które ułatwiają pobyt i pracę w Polsce. Do najważniejszych należą:
- zwolnienie z opłat konsularnych za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy krajowej w celu korzystania z uprawnień wynikających z posiadania Karty Polaka;
- zwolnienie z opłat konsularnych za przyjęcie wniosku i opracowanie dokumentacji w sprawie o nadanie obywatelstwa polskiego
- prawo do legalnej pracy w Polsce bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę;
- prawo podejmowania działalności gospodarczej w Polsce na takich samych zasadach jak obywatele Polscy;
- Prawo do podejmowania nauki w szkole, odbywania studiów, studiów doktoranckich oraz innych form kształcenia, a także uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych;
- korzystanie ze świadczeń opieki zdrowotnej w stanach nagłych;
- prawo do otrzymania świadczenia pieniężnego na częściowe pokrycie utrzymania w Polsce w przypadku złożenia wniosku o pobyt stały. Świadczenie pieniężne przyznaje się na okres do 9 miesięcy;
- pierwszeństwo przy ubieganiu się o pomoc finansową przeznaczoną na wspieranie Polaków za granicą.
Podstawa prawna:
Art. 3-8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 192.)
Otrzymanie karty Polaka wymaga złożenia wniosku oraz spełnienia ustawowych warunków. Wniosek jest kierowany do konsula właściwego ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca, a w niektórych przypadkach – do wojewody.
Aktualne przepisy przewidują właściwość wojewodów dolnośląskiego, kujawsko-pomorskiego, lubelskiego, lubuskiego, łódzkiego, małopolskiego, mazowieckiego, opolskiego, podkarpackiego, podlaskiego, pomorskiego, śląskiego, świętokrzyskiego, warmińsko–mazurskiego, wielkopolskiego oraz zachodniopomorskiego, jako organy właściwe w sprawach przyjmowania wniosków o przyznanie lub przedłużenie ważności Karty Polaka i wydawania decyzji w tych sprawach, jeżeli wniosek został złożony przez:
obywatela Ukrainy, Republiki Białorusi oraz Federacji Rosyjskiej albo osobę posiadającą w tych państwach status bezpaństwowca.
Podstawa prawna:
Art. 12 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 192.)
Wedle przepisów prawa, Karta Polaka może być przyznana osobie, deklaruje przynależność do Narodu Polskiego i spełni łącznie następujące warunki:
- wykaże swój związek z polskością przez przynajmniej podstawową znajomość języka polskiego, który uważa za język ojczysty, oraz znajomość i kultywowanie polskich tradycji i zwyczajów;
- w obecności konsula Rzeczypospolitej Polskiej lub wojewody albo wyznaczonego przez niego pracownika, złoży pisemną deklarację przynależności do Narodu Polskiego;
- wykaże, że jest narodowości polskiej lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej, albo przedstawi zaświadczenie organizacji polskiej lub polonijnej potwierdzające aktywne zaangażowanie w działalność na rzecz języka i kultury polskiej lub polskiej mniejszości narodowej przez okres co najmniej ostatnich trzech lat;
- złoży oświadczenie, że ona lub jej wstępni nie repatriowali się lub nie zostali repatriowani z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, na podstawie umów repatriacyjnych zawartych w latach 1944–1957 przez Rzeczpospolitą Polską albo przez Polską Rzeczpospolitą Ludową z Białoruską Socjalistyczną Republiką Radziecką, Ukraińską Socjalistyczną Republiką Radziecką, Litewską Socjalistyczną Republiką Radziecką i Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich, do jednego z państw będących stroną tych umów.
Karta Polaka może być przyznana osobie:
- nieposiadającej w dniu złożenia wniosku o wydanie Karty Polaka oraz w dniu przyznania Karty Polaka obywatelstwa polskiego lub
- nieposiadającej zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub
- posiadającej status bezpaństwowca.
Karta Polaka może być także przyznana osobie, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, pod warunkiem wykazania się znajomością języka polskiego w stopniu co najmniej podstawowym.
Podstawa prawna:
Art. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 192.)
Karta Polaka jest przyznawana na pisemny wniosek zainteresowanego, a w przypadku osób małoletnich na wniosek rodziców, gdy:
- Oboje rodzice posiadają Kartę Polaka.
- Jeden z rodziców posiada Kartę Polaka, za zgodą drugiego rodzica, wyrażoną w oświadczeniu złożonym przed konsulem lub notariuszem, a w przypadku, gdy wniosek może być złożony do wojewody, przed wojewodą, chyba że drugiemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska.
W przypadku małoletnich, którzy ukończyli 16 lat, przyznanie Karty Polaka wymaga zgody małoletniego.
Podstawa prawna:
Art. 16 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 192.)
Co do zasady Karta Polaka jest ważna 10 lat. Okres ważności karty można przedłużyć na kolejne 10 lat. Jeśli posiadacz złoży odpowiedni wniosek (wniosek można złożyć nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem ważności karty).
Karta Polaka wydana małoletniemu jest ważna przez 10 lat, jednak nie dłużej niż przez rok od dnia uzyskania przez małoletniego pełnoletności. Jeżeli po osiągnięciu pełnoletności, najpóźniej na 3 miesiące przed dniem, w którym upływa rok od uzyskania pełnoletności posiadacz Karty Polaka złoży wniosek o przedłużenie jej ważności oraz podpisze deklarację przynależności do Narodu Polskiego, ważność Karty Polaka jest przedłużana na okres kolejnych 10 lat.
Karta Polaka przyznana osobie, która ukończyła 65 lat, jest ważna na czas nieoznaczony.
Podstawa prawna:
Art. 17 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 192.)
Informacje aktualne na dzień: .
Zespół redakcyjny portalu dokłada wszelkich starań, aby prezentowane treści były zgodne z przepisami prawa, aktualne (na dzień publikacji, wskazany na każdej podstronie) i przydatne dla użytkowników. Zastrzegamy, że treści zamieszczone w portalu mają charakter wyłącznie informacyjny i jedynie ogólnie przedstawiają istotę poruszanych zagadnień. Nie stanowią porad czy opinii prawnych w indywidualnych sprawach i nie powinny być jedyną podstawą decyzji w kwestii rozwiązania konkretnych problemów prawnych. W celu uzyskania indywidualnej pomocy prawnej niezbędne jest zasięgnięcie porady u wykwalifikowanych podmiotów.