თითოეული სახელმწიფო ადგენს უცხოელების მიერ თავის ტერიტორიაზე შესვლისა და ყოფნის წესებს.
ძირითადი დოკუმენტი, რომელიც უცხოელებზე გაიცემა უცხო ქვეყანაში შესვლის ან ყოფნის უფლების მისაღებად, არის დიპლომატიური და საკონსულო სამსახურების მიერ გაცემული ვიზა. ვიზა მოთავსებულია პასპორტში ან სხვა სამგზავრო დოკუმენტში და შეიძლება მიიღოს ჩანაწერის, ბეჭდის, სტიკერის ფორმა. ვიზა არის საზღვრის გადაკვეთისა და უცხო სახელმწიფოს ტერიტორიაზე ყოფნის წერილობითი ნებართვა, მაგრამ, როგორც წესი, არ იძლევა მისი მფლობელისთვის შესვლის გარანტიას (სასაზღვრო ორგანოებს შეუძლიათ უარი თქვან შესვლაზე, ან გააუქმოს ვიზა საზღვარზევე, როგორც წესი, ის ასევე არ იძლევა დამატებით უფლებებს (მაგ. სამუშაოს შესრულების უფლებას, რაც, როგორც წესი, მოითხოვს ცალკე ნებართვას).
ვიზებისა და უვიზო მიმოსვლის მიღების და გახანგრძლივების წესების დასადგენად მნიშვნელოვანია, როგორც ეროვნული რეგულაციები, ასევე შეთანხმებები და ქვეყნებს შორის დადებული საერთაშორისო ხელშეკრულებები. ვიზაზე უარის თქმა ყოველთვის ორმხრივი არ არის (შესაძლოა, A ქვეყნის მოქალაქეებს არ სჭირდებათ ვიზა B ქვეყანაში შესასვლელად, მაგრამ B ქვეყნის მოქალაქეებს უნდა ჰქონდეთ ვიზა B ქვეყანაში შესასვლელად). მოცემულ ქვეყანაში შესვლის წესების შესახებ დეტალური ინფორმაციის მიღება შესაძლებელია დანიშნულების ქვეყნის დიპლომატიურ და საკონსულო დაწესებულებებში (საკონსულო, საელჩო).
სასაზღვრო დაცვის ვებსაიტზე გამოქვეყნდა პოლონეთში შესვლის მარეგულირებელი უმნიშვნელოვანესი სამართლებრივი აქტების ჩამონათვალი.
პოლონეთსა და ევროპის ბევრ სხვა ქვეყანაში მოქმედი უაღრესად მნიშვნელოვანი საერთაშორისო შეთანხმება არის შენგენის შეთანხმება, რომელიც არეგულირებს პირთა თავისუფალ გადაადგილებას ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ტერიტორიაზე. ხელშეკრულება აუქმებს შიდა სასაზღვრო კონტროლს ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ტერიტორიაზე (გამონაკლის შემთხვევებში, მაგ. უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული, სასაზღვრო კონტროლი შეიძლება დროებით ხელახლა იყოს შემოღებული). შეთანხმება მოიცავს ევროკავშირის ქვეყნების უმეტესობას და ევროპის რამდენიმე სხვა ქვეყანას. მნიშვნელოვანია, რომ სასაზღვრო კონტროლის არარსებობა ვრცელდება შენგენის ზონაში შიდა სახელმწიფოებრივი საზღვრების გადამკვეთ ყველა პირზე, მიუხედავად მათი მოქალაქეობისა.
გამოვყოფთ ვიზის ორ ძირითად ტიპს, რომლებსაც უცხოელები იღებენ პოლონეთში ჩამოსასვლელად. ეს არის:
- ეროვნული ვიზა (D ტიპი)
- შენგენის ვიზა (C ტიპი)
მესამე ტიპის ვიზა არის სატრანზიტო ვიზა (A ტიპი), რომელიც გაიცემა ძალიან იშვიათად, პოლონეთის ტერიტორიაზე ტრანზიტის მიზნით, სხვა ქვეყანაში მოგზაურობის დროს.
როგორც შენგენის ვიზა, ასევე ეროვნული ვიზა უფლებას აძლევს მათ მფლობელებს იმოძრაონ შენგენის მთელ ტერიტორიაზე (იმ პირობით, რომ შენგენის ვიზა შეიძლება გაცემული იყოს შეზღუდული ტერიტორიული მოქმედებით – ერთი ან რამდენიმე შენგენის ქვეყნისთვის).
ეროვნულ ვიზას (D ტიპის) და შენგენის ვიზას (C ტიპის) აქვთ განსხვავებული მოქმედების პერიოდი. შენგენის ვიზა პოლონეთისა და შენგენის სხვა ქვეყნების ტერიტორიაზე იძლევა უფლებას 180 დღიან პერიოდში, 90 დღის განმავლობაში დარჩენას, ხოლო ეროვნული ვიზა 90 დღეზე მეტი ხნით, მაგრამ ერთ წელზე ნაკლები ხნით. ეროვნული ვიზის მოქმედების პერიოდში, მის მფლობელს შეუძლია იმოგზაუროს პოლონეთის გარდა სხვა შენგენის ზონის ქვეყნებში 90 დღის განმავლობაში ნებისმიერ 180 დღიან პერიოდში. ვიზა განსაზღვრავს არა მხოლოდ მოქმედების ვადას, არამედ მასში მითითებულ ტერიტორიაზე შესვლის რაოდენობას (ეს შეიძლება იყოს ერთჯერადი ან მრავალჯერადი შესვლის ვიზა).
ვიზის გაცემის მიზანი
სავიზო სტიკერს (C და D ვიზებისთვის) გააჩნია შესაბამის გაცემის კოდი (შენიშვნების გრაფაში). ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ვიზის გაცემის მიზანი დამოკიდებულია პოლონეთში მისი მფლობელის უფლებებზე (მაგ. პოლონეთში სამუშაო შესაძლებლობების საკითხი) კანონში განსაზღვრულია ვიზის გაცემის შემდეგი მიზნები:
“01” – როდესაც ვიზა გაიცემა ტურისტული მიზნით;
“02” – როდესაც ვიზა გაიცემა ოჯახის ან მეგობრების მონახულების მიზნით;
“03” – როდესაც ვიზა გაიცემა სპორტულ ღონისძიებებში მონაწილეობის მიზნით;
“04” – როდესაც ვიზა გაიცემა სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების მიზნით;
“05ა” – როდესაც ვიზა გაიცემა ჩანაწერებში მითითებული უცხოელისთვის სამუშაოს შესრულების მინდობის შესახებ განცხადების საფუძველზე;
“05 ბ” – როდესაც ვიზა გაიცემა 2004 წლის 20 აპრილის დასაქმებისა და შრომის ბაზრის ინსტიტუტების ხელშეწყობის შესახებ კანონში მუხ. 88 აბ. 2 მითითებული სამუშაოს შესასრულებლად (ანუ 2023 წ. საკ.მაც. პუნქ. 735, 1429, 1723 და 1737), კალენდარული წლის განმავლობაში, არაუმეტეს 9 თვის განმავლობაში;
“06” – როდესაც ვიზა გაიცემა იმ სამუშაოს შესრულების მიზნით, რომელიც არ არის მითითებული მოცემული კანონის მუხ. 60 აბ. 1 პუნქ. 5 და 5ა;
“07” – როდესაც ვიზა გაიცემა კულტურული ღონისძიებების ჩატარების ან ამ ღონისძიებებთან დაკავშირებით ორგანიზებულ კონფერენციებში მონაწილეობის მიზნით;
“08” – როდესაც ვიზა გაიცემა უცხო ქვეყნის სახელმწიფო ორგანოს ან საერთაშორისო ორგანიზაციის წარმომადგენლების მიერ სამსახურებრივი დავალების შესრულების მიზნით;
“09” – როდესაც ვიზა გაიცემა სადოქტორო სკოლაში პირველი ხარისხის, მეორე ხარისხის ან ერთიანი სამაგისტრო ან განათლების მიღების მიზნით;
“10” – როდესაც ვიზა გაიცემა პროფესიული მომზადების მიზნით;
“11” – როდესაც ვიზა გაიცემა განათლების ან სწავლების მიზნით იმ ფორმით, რომელიც არ არის მითითებული მოცემული კანონის მუხ. 60 აბ. 1 პუნქ. 9 ან 10
“12” – როდესაც ვიზა გაიცემა დიდაქტიკური მიზნით;
“13” – როდესაც ვიზა გაიცემა სამეცნიერო კვლევითი ან განვითარებითი სამუშაოების ჩატარების მიზნით;
“13ა” – როდესაც ვიზა გაიცემა სტაჟირების მიზნით;
“13 ბ” – როდესაც ვიზა გაიცემა ევროპის მოხალისეთა სამსახურში მონაწილეობის მიზნით;
“14” – როდესაც ვიზა გაიცემა სამკურნალოდ;
“15” – როდესაც ვიზა გაიცემა ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოს, ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციის (EFTA) წევრი სახელმწიფოს – ევროპის ეკონომიკური სივრცის შესახებ შეთანხმების ან შვეიცარიის კონფედერაციის მხარის მოქალაქესთან გაერთიანების ან მასთან ყოფნის მიზნით;
“16” – როდესაც ვიზა გაიცემა კულტურულ ან საგანმანათლებლო გაცვლით პროგრამაში, ჰუმანიტარული დახმარების პროგრამაში ან სადღესასწაულო სამუშაო პროგრამაში მონაწილეობის მიზნით, და თუ პროგრამა რეგულირდება საერთაშორისო ხელშეკრულებით, რომლის მხარეც არის პოლონეთის რესპუბლიკა, პროგრამის სახელწოდება ასევე განთავსებულია სავიზო სტიკერზე;
“17” – როდესაც ვიზა გაიცემა პოლონეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ჩასვლის მიზნით, როგორც რეპატრიანტის უშუალო ოჯახის წევრი;
“17ა” – როდესაც ვიზა გაიცემა პოლონეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ჩასვლის მიზნით, როგორც პოლონეთში მცხოვრები პირის უშუალო ოჯახის წევრი, პოლონელის ბარათის საფუძველზე მიღებული მუდმივი ბინადრობის ნებართვის საფუძველზე;
“17 ბ” – როდესაც ვიზა გაიცემა დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს მოქალაქესთან გაერთიანების მიზნით, რომელიც მითითებულია დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს ევროკავშირიდან და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებიდან გასვლის შესახებ შეთანხმების დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს ევროკავშირიდან და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებიდან გასვლის შესახებ შეთანხმების მუხ. 10 ასო ბ და დ-ში (საკ.მაც. UE L 29 31.01.2020, გვ. 7, შემდგ. ცვლ.3)), ან მასთან ყოფნის მიზნით;
“18” – როდესაც ვიზა გაიცემა იმ უფლებების განსახორციელებლად, რომლებიც გამოწვეულია პოლონელის ბარათის მფლობელობით;
“19” – როდესაც ვიზა გაიცემა რეპატრიაციის მიზნით;
“20” – როდესაც ვიზა გაიცემა დროებითი დაცვის მიზნით;
“21” – როდესაც ვიზა გაიცემა ჰუმანიტარული მიზნით, ეროვნული ინტერესების ან საერთაშორისო ვალდებულებების გამო;
“22” – როდესაც ვიზა გაიცემა დროებითი ბინადრობის ნებართვის აღსრულების მიზნით, ოჯახის გაერთიანების მიზნით;
“22ა” – როდესაც ვიზა გაიცემა დროებითი ბინადრობის ნებართვის შესრულების მიზნით, სამუშაოს შესრულების მიზნით, როგორც შიდა კორპორატიული მივლინების ნაწილი;
“22 ბ” – როდესაც ვიზა გაიცემა დროებითი ბინადრობის ნებართვის განხორციელების მიზნით, რომელიც მითითებულიაკანონის მუხ. 160 პუნქ. 1, 3, 4 ან 6;
“23” – როდესაც ვიზა გაიცემა იმ უფლებების განსახორციელებლად, რომლებიც გამოწვეულია პოლონელის ბარათის მფლობელობით და იმ მიზნით, რომელიც არ არის მითითებული მუხ. 60 აბ. 1 პუნქ. 1-24ბ.”.
სავიზო სტიკერი შეიძლება შეიცავდეს დამატებით ინფორმაციას, რომელიც ასაბუთებს შენგენის ვიზის ან ეროვნული ვიზის გაცემას.
შინაგან საქმეთა და ადმინისტრაციის მინისტრის 2022 წლის 22 მარტის დებულება უცხოელებისთვის ვიზების შესახებ (ანუ 2023 წ. საკ.მაც პუნქ. 1766, 2024 პუნქ. 55)
სპეციალური რეგულაციები ვრცელდება რეპატრიაციის მიზნით გაცემულ ვიზაზე, რომელიც აღწერილია ცალკე დანართში.
ვიზის მიღების პირობები
ვიზები გაიცემა პოლონეთის საკონსულო ორგანოების მიერ ქვეყნის ფარგლებს გარეთ, ამიტომ დეტალური ინფორმაციის მოძიება შესაძლებელია შესაბამის საკონსულო განყოფილებაში. კანონი განსაზღვრავს სავიზო ფორმის შაბლონებს, სავიზო განაცხადის ფორმას, თანდართული ფოტოსურათის მოთხოვნებს.
ვიზის მისაღებად საჭიროა განაცხადის წარდგენა შესაბამისი ფორმით, ფოტოსურათთან და საჭირო დანართებთან ერთად, ასევე საჭიროა:
- სამგზავრო დოკუმენტი, რომელიც აკმაყოფილებს გარკვეულ პირობებს (მათ შორის, უნდა იყოს ვადიანი ტერიტორიის დატოვების დაგეგმილი თარიღიდან მინიმუმ 3 თვის განმავლობაში (ვიზის მიედვით – პოლონეთის ან შენგენის ტერიტორიაზე)
- დოკუმენტები, რომლებშიც მითითებულია დაგეგმილი სტუმრობის მიზანი და პირობები
- დოკუმენტები, რომლებიც ადასტურებს, საკმარისი თანხების ფლობას სტუმრობისა და დაბრუნების ხარჯების დასაფარად
- აუცილებელი დაზღვევის დამადასტურებელი დოკუმენტები
სავიზო განაცხადზე თანდართული საჭირო დოკუმენტების ჩამონათვალი განსხვავდება ვიზის ტიპის მიხედვით. მოთხოვნები დამოკიდებულია მგზავრობის გაცხადებულ მიზანზე, ამიტომ სავიზო პროცედურის დაწყებამდე მნიშვნელოვანია შესაბამის საკონსულო განყოფილებასთან დაკავშირება. შემდეგ სავიზო განაცხადის შევსება, საჭირო დოკუმენტების მომზადება და საკონსულოში ვიზიტის დაჯავშნა. თარიღის დაჯავშნა ხდება ელექტრონულად საკონსულოს ვებსაიტის მეშვეობით საგარეო საქმეთა სამინისტროს ელ-საკონსულო.
სავიზო განაცხადის წარდგენა შესაძლებელია დაგეგმილი გამგზავრების თარიღამდე 6 თვით ადრე (მეზღვაურების შემთხვევაში 9 თვე) და არაუგვიანეს 15 დღით ადრე
სავიზო განაცხადი ექვემდებარება ფიქსირებულ გადასახადს. გასათვალისწინებელია, რომ კონსულს აქვს 15 კალენდარული დღე სავიზო განაცხადის წარდგენის დღიდან, მაგრამ ეს ვადა შეიძლება გაგრძელდეს (45 დღემდე, ხოლო ეროვნული ვიზის შემთხვევაში – 60 დღემდე). ეს ვადები არ ვრცელდება რეპატრიაციის მიზნით გაცემულ ვიზებზე.
გასათვალისწინებელია, რომ ვიზის მიღება არ იძლევა მასში მითითებულ ტერიტორიაზე შესვლის გარანტიას. სასაზღვრო ორგანოებს შეუძლიათ უარი თქვან შესვლაზე და გააუქმონ ვიზები საზღვარზევე.
ვიზაზე უარის თქმა
ეროვნული და ევროკავშირის რეგულაციები განსაზღვრავს ვიზის გაცემაზე უარის თქმის საფუძვლებს (მაგ., ყალბი ინფორმაციის მიწოდება ან საჭირო დოკუმენტების არარსებობა). უარის გადაწყვეტილება იგზავნება სპეციალური ფორმით, უარის მიზეზისა და გასაჩივრების პროცედურის მითითებით.
ეროვნული ვიზებისა და შენგენის ვიზებზე უარის თქმის საფუძვლები განიხილება უცხოელთა ოფისის ვებგვერდზე:
ვიზების გახანგრძლივება
ეროვნული ვიზის და შენგენის ვიზის გახანგრძლივება დასაშვებია, იმ პირობით, რომ დაკმაყოფილებულია შესაბამისი დებულებებით განსაზღვრული პირობები. ორგანო, რომელიც განიხილავს ასეთ განცხადებებს, არის უცხოელის პოლონეთში ყოფნის ადგილის მიხედვით შესაბამისი ვოიევოდა. დეტალური ინფორმაციის მოძიება შესაძლებელია შესაბამის სავოიევოდო ოფისში.
უვიზო მიმოსვლა
ევროკავშირის კანონმდებლობის დებულებები მიუთითებს იმ ქვეყნებზე, რომელთა მოქალაქეებსაც მოეთხოვებათ ვიზის ფლობა ევროკავშირის ტერიტორიაზე შესასვლელად და იმ ქვეყნებზე, რომელთა მოქალაქეებიც გათავისუფლდნენ ვიზის მოთხოვნისგან. ისინი მითითებულია ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2018 წლის 14 ნოემბრის (EU) 2018/1806 დადგენილებაში, სადაც ჩამოთვლილია მესამე ქვეყნები, რომელთა მოქალაქეებს უნდა ჰქონდეთ ვიზები გარე საზღვრების გადაკვეთისას და ისინი, რომელთა მოქალაქეები თავისუფლდებიან ამ მოთხოვნისგან (საკ.მაც. L 303, 28.11.2018, გვ. 39)
ადგილობრივი სასაზღვრო მიმოსვლა
ორი მეზობელი ქვეყნის შეთანხმებების საფუძველზე, სასაზღვრო რაიონების მაცხოვრებლებს შეუძლიათ (გარკვეული მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემდეგ) რეგულარულად გადაკვეთონ მეზობელი ქვეყნის საზღვარი, სოციალური, კულტურული, ოჯახური მიზნებისა და დასაბუთებული ეკონომიკური – მაგრამ არა შემოსავლების მიზნით – მიზეზების გამო, ვიზის მიღების საჭიროების გარეშე. პოლონეთს აქვს ასეთი ხელშეკრულებები გაფორმებული უკრაინასთან და კალინინგრადის რეგიონთან (შენიშვნა! კალინინგრადის რეგიონთან მცირე სასაზღვრო მიმოსვლა შეჩერებულია).
იმისათვის, რომ ისარგებლოთ უკრაინასთან ადგილობრივი სასაზღვრო მიმოსვლის გამარტივებით, უნდა მიიღოთ შესაბამისი ნებართვა. საჭირო დოკუმენტების მიღების პირობები და ადგილობრივი სასაზღვრო მოძრაობის ტერიტორიის რუკა მოცემულია ვებსაიტზე: https://www.gov.pl/web/ukraina/maly-ruch-graniczny
მნიშვნელოვანი ბმულები
ეროვნული ვიზებისა და შენგენის ვიზების შესახებ კონკრეტული ინფორმაციის მიღება შესაძლებელია შესაბამისი ორგანოების ვებგვერდებზე. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია:
MOS [საკითხების დამუშავების მოდული] – უცხოელების ოფისის ინტერნეტ მომსახურება
სასაზღვრო დაცვის შტაბის სამსახური
უცხოელთა საკითხების ოფისის ვებსაიტი
ინფორმაცია მიმდინარე თარიღის მდგომარეობით: .
პორტალის სარედაქციო ჯგუფი ზრუნავს, რომ წარმოდგენილი შინაარსი შეესაბამებოდეს კანონს, იყოს განახლებული (გამოქვეყნების თარიღისთვის, რომელიც მითითებულია თითოეულ ქვეგვერდზე) და სასარგებლო მომხმარებლებისთვის. გაფრთხილებთ, რომ პორტალზე განთავსებული კონტენტი მხოლოდ და მხოლოდ ზოგადად წარმოაჩენს წამოჭრილი საკითხების არსს. ის არ წარმოადგენენ რჩევებს ან სამართლებრივ მოსაზრებებს და არ უნდა წარმოადგენდეს კონკრეტული სამართლებრივი პრობლემების გადაჭრის შესახებ გადაწყვეტილებების ერთადერთ საფუძველს. ინდივიდუალური იურიდიული დახმარების მისაღებად აუცილებელია კონსულტაციის მიღება კვალიფიციურ სუბიექტებისგან.