Պետական և ազգային տոները
Լեհաստանում չկա մեկ իրավական ակտ նվիրված բոլոր պետական և ազգային տոներին ։ Ընդհակառակը, յուրաքանչյուր տոն կարգավորվում է առանձին օրենքով: Ուշադրությու՛ն Ոչ բոլոր պետական և ազգային տոներն են, որ ոչ աշխատանքային օրեր են: Այս առումով կիրառվում է 1951 թվականի հունվարի 18 — ի ոչ աշխատանքային օրերի մասին օրենքը, մ․տ․ Օր․ Ժ․ առ 2020 թ․ կետ․ 1920), որը պարունակում է ոչ աշխատանքային օրերի ցանկը (այն ներառում է մի քանի պետական և ազգային տոներ և տոներ, որոնք որոշվում են գերիշխող դավանանքի պատարագային օրացույցով (լատին-արևմտյան ծեսի կաթոլիկություն):
Պետական տոները (և Լեհաստանի Հանրապետության դրոշի օրը) նշելու շրջանակներում, “Լեհաստանի Հանրապետության զինանշանի, գույների և օրհներգի մասին նաև պետական կնիքների մասին” 1980 թվականի հունվարի 31 — ի օրենքը (մ․տ․ Օր․ Ժ․ առ 2024 թ., կետ 155.), ցույց է տալիս, որ դրանում նշված պետական մարմինները բարձրացնում են Լեհաստանի դրոշը: Այդ պարտավորությունը վերաբերում է հետևյալ տոներին.
- Փետրվարի 19 — Լեհաստանի գիտության օր (Օր․ Ժ․ առ 2020 թ ․, կետ 181);
- Մարտի 1 — «Żołnierzy Wyklętych [Անիծված զինվորների]» հիշատակի ազգային օր (Օր․ ժ․ առ 2011 թ., թիվ 32, կետ 160);
- Մարտի 24 — Գերմանական օկուպացիայի տակ գտնվող հրեաներին փրկող լեհերի հիշատակի ազգային օր (Օր․ Ժ․ առ 2018 թ., կետ 589);
- Ապրիլի 14 — Լեհաստանի մկրտության օր (Օր. Ժ․ առ 2019 թ., կետ 656);
- Մայիսի 1 (Օր․ Ժ․ առ 1950, թիվ 19, կետ 157);
- Մայիսի 2 – Լեհաստանի Հանրապետության դրոշի օր;
- Մայիսի 3 — Մայիսի երեքի ազգային օր (Օր․ Ժ․ առ 1990 թ․, թիվ 28, կետ 160);
- Մայիսի 8 — Հաղթանակի ազգային օր (Օր․ Ժ․ առ 2015 թ., կետ 622);
- Հունիսի 20 — Սիլեզյան ապստամբությունների ազգային օր (Օր․ Ժ․ առ 2022 թ., կետ 1229)
- Հուլիսի 12 — Լեհաստանի գյուղական բնակավայրերի պայքարի և նահատակության օր (Օր․ Ժ․ առ 2017 թ., կետ 1953);
- Օգոստոսի 1 — Վարշավայի ապստամբության հիշատակի ազգային օր (Օր. Ժ առ 2009 թ․, թիվ 206, կետ 1588);
- Օգոստոսի 31 — Համերաշխության և ազատության օր (Օր․ Ժ․ առ 2005 թ․, թիվ 155, կետ 1295);
- Հոկտեմբերի 19 — Հաստատակամ հոգևորականների հիշատակի ազգային օր (Օր․ Ժ․ առ 2018 թ., կետ 2156);
- Նոյեմբերի 11 — Անկախության օր (Օր․ Ժ․ առ 1989 թ․, թիվ 6, կետ 34);
- Դեկտեմբերի 27 — Վիելկոպոլսկի ապստամբության հաղթանակի ազգային օր (Օր ․ Ժ ․ 2021 թ., կետ 2156):
Կայքում կարելի է ծանոթանալ ակտուալ տեղեկությունների հետ:
Ոչ աշխատանքային օրեր
Լեհաստանում ոչ աշխատանքային օրերը նշված են համապատասխան օրենքում ։ Դրանք բոլոր կիրակի օրերն են և հետևյալ օրերը ՝
- Հունվարի 1 – Նոր տարի,
- Հունվարի 6 – Երեք արքաների տոն,
- Զատկի առաջին օրը,
- Զատկի երկրորդ օրը,
- Մայիսի 1 – Ազգային տոն,
- Մայիսի 3 – Մայիսի երեքի ազգային տոն,
- Կանաչ տոների առաջին օրը,
- Քրիստոսի մարմնի օր,
- Օգոստոսի 15 – Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի վերափոխում,
- Նոյեմբերի 1 – Բոլոր սրբերի օր,
- Նոյեմբերի 11 – Անկախության տոն,
- Դեկտեմբերի 25 – Սուրբ Ծննդյան առաջին օրը,
- 26 դեկտեմբերի – Սուրբ Ծննդյան երկրորդ օրը:
Իրավական հիմք՝
1951 թվականի հունվարի 18 — ի ՕՐԵՆՔԸ “Պետական տոների մասին”, մ․տ․ Օր․ Ժ․ առ 2020 թ․ կետ․ 1920.
Օրերը, որոնք չեն նշվում օրացույցային ամսաթվերով, որոշվում են Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու եկեղեցական օրացույցին համապատասխան: Հետևաբար, տարբեր տարիներին այդ տոների ամսաթվերը տարբեր են լինելու (օրինակ ՝ 2024 թվականին Զատկի երկրորդ օրն ընկնում է ապրիլի 1 — ին, իսկ 2025 թվականին ՝ ապրիլի 21 – ին):
Աշխատանքային օրենսգրքի դրույթների համաձայն, եթե հանգստյան օրը ընկնում է մեկ այլ օր քան կիրակին, այն կրճատում է աշխատողի աշխատաժամանակը 8 ժամով: Դա նշանակում է, որ եթե տոնական օրը ընկնում է աշխատողի ոչ աշխատանքի օրը (օրինակ, երբ երկուշաբթիից ուրբաթ աշխատանքային համակարգում տոնը ընկնում է շաբաթ օրը), ապա գործատուն աշխատողին լրացուցիչ հանգստյան օր է տրամադրում:
Իրավական հիմք՝
Հոդված 130 § 2 Աշխատանքային օրենսգրքի
Հանգստյան օրեր այլակրոնների համար
Լեհաստանում ոչ աշխատանքային օրերը հիմնականում որոշվում են կաթոլիկ (հռոմեական) եկեղեցու եկեղեցական օրացույցի համաձայն ։ Լեհերի մեծ մասը հայտարարում է, որ պատկանում է այդ եկեղեցուն, սակայն այլ կրոնական համայնքներ նույնպես ներկայացված են լեհական հասարակությունում ։ Այդ համայնքներում ոչ բոլոր տոներն են (նույնիսկ քրիստոնեական) նշվում նույն օրերին, ինչ հռոմեակաթոլիկ եկեղեցում: Որպեսզի նրանք տոները նշեն իրենց կրոնին համապատասխան, օրենքը նախատեսում է կանոնակարգեր, որոնք նրանց հնարավորություն են տալիս աշխատանքից կամ ուսումից արձակուրդ ստանալ այն ժամանակահատվածի համար, որն անհրաժեշտ է այդ տոները նշելու համար: Արձակուրդի համար անհրաժեշտ է դիմել գործատուին (կամ դպրոցին) արձակուրդի օրվանից առնվազն 7 օր առաջ (ավելի ուշ ներկայացված դիմումը չի երաշխավորում դրա արդյունավետությունը): Աշխատանքից արձակուրդ կարող է տրվել պայմանով, որ արձակուրդի ժամանակը լրացվի, առանց պետական տոների կամ արտաժամյա աշխատանքի համար լրացուցիչ վարձատրության իրավունքի։ Եթե արձակուրդը ընկնում է յուրաքանչյուր շաբաթվա որոշակի օրը, գործատուն, աշխատողի խնդրանքով, նրա համար սահմանում է անհատական աշխատաժամանակի ժամանակացույց:
Իրավական հիմք՝
Հոդ․ «Խղճի և կրոնի ազատության երաշխիքների մասին» 1989 թվականի մայիսի 17 — ի օրենքի 42 — րդ հոդված (մ․տ․ Օր․ ՝ Ժ․ առ 2023 թ., կետ 265)
Աշխատանքի և սոցիալական քաղաքականության, ինչպես նաև Ազգային կրթության նախարարների 1999 թ․ մարտի 11 — ի Հրամանը՝ Եկեղեցիներին և այլ կրոնական միություններին պատկանող անձանց աշխատանքից կամ կրթությունից ազատելու մասին ՝ կրոնական տոներ նշելու համար, որոնք պետական տոներ չեն: (Օր․ Ժ․ առ 1999 թիվ 26, կետ 235)
Լեհաստանում գործում են մի քանի օրենքներ, որոնք կարգավորում են պետության հարաբերությունները եկեղեցիների և կրոնական միավորումների նկատմամբ ։ Այդ ցանկին կարելի է ծանոթանալ Ներքին գործերի և վարչակազմի նախարարության կայքում:
Որոշ դրույթներ, որոնք կարգավորում են պետության հարաբերությունները առանձին եկեղեցիների հետ, հստակորեն նշում են տվյալ կրոնի հետևորդների համար պետական տոները, որը կարող է վերաբերել վերը նկարագրված աշխատանքից կամ ուսումից արձակուրդին:
Օրինակ, Լեհաստանի ավտոկեֆալյան ուղղափառ եկեղեցու անդամների համար համապատասխան օրենքում նշված են հետևյալ տոները, որոնք նշվում են ըստ հուլյան օրացույցի.
- Հունվարի 7 – Սուրբ Ծննդյան առաջին օրը;
- Հունվարի 8 – Սուրբ Ծննդյան երկրորդ օրը;
- Հունվարի 19 – Տիրոջ մկրտությունը;
- Ապրիլի 7 – Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի Ավետիս,
- Զատկի երկրորդ օրը,
- Օգոստոսի 19 – Տիրոջ Պայծառակերպության տոն;
- Օգոստոսի 28 – Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի վերափոխման տոն:
Իր հերթին, հրեական համայնքների անդամների համար սահմանվել են հետևյալ պետական տոները, որոնք նշվում են ըստ Հրեական օրացույցի ՝
- Նոր տարի – 2 օր;
- Միավորման օր — 1 օր;
- Սուքոթ (Տաղավարաց տոն) – 2 օր;
- Շմինի Ացերետ (Սուքոտի վերջին օրը) – 1 օր;
- Թորայի ուրախությունը — 1 օր;
- Փեսախ (հրեական զատիկ) – 4 օր;
- Շավուոտ – 2 օր
- շաբաթի ընթացքում, որը տևում է ուրբաթ օրվա մայրամուտից մինչև շաբաթ օրվա մայրամուտ, ամեն շաբաթ:
Վերջին կանոնավոր տոնի դեպքում, որը նշվում է ամեն շաբաթ, պահանջում է աշխատողի պահանջով անհատական աշխատաժամանակի ժամանակացույցի սահմանում:
Իրավական հիմք՝
Հոդ․ «Լեհաստանի Հանրապետությունում հրեական կրոնական համայնքների նկատմամբ պետության վերաբերմունքի մասին» 1997 թվականի փետրվարի 20 — ի օրենքի 11 — րդ հոդ․ (մ․ տ․ Օր․ Ժ․ առ 2014 թ., կետ 1798)
§1 պարբ. 2 Աշխատանքի և սոցիալական քաղաքականության, ինչպես նաև Ազգային կրթության նախարարների 1999 թվականի մարտի 11 — ի Կանոնակարգի “Եկեղեցիներին և այլ կրոնական միություններին պատկանող անձանց աշխատանքից կամ կրթությունից ազատելու մասին ՝ կրոնական տոներ նշելու համար, որոնք օրնքով սահմանված որ աշխատանքային օրեր չեն” ( Օր․ Ժ․ 1999, թիվ 26, կետ 235)
Տեղեկատվությունն ակտուալ է ըստ՝ դրությամբ:
Պորտալի խմբագրական թիմը գործադրում է բոլոր ջանքերը, որպեսզի ներկայացված բովանդակությունը համապատասխանի օրենքին, լինի արդիական (հրապարակման ամսաթվի դրությամբ՝ նշված յուրաքանչյուր ենթաէջում) և օգտակար օգտատերերի համար: Վերապահում ենք, որ կայքում տեղադրված բովանդակությունը միայն տեղեկատվական նպատակներով է և միայն ընդհանուր առմամբ ներկայացնում է բարձրացված հարցերի էությունը: Դրանք առանձին դեպքերում իրավական խորհրդատվություն կամ կարծիք չեն հանդիսանում և չպետք է լինեն միակ հիմքը կոնկրետ իրավական խնդիրների լուծման վերաբերյալ որոշումների համար: Անհատական իրավաբանական օգնություն ստանալու համար անհրաժեշտ է խորհրդատվություն ստանալ որակավորված անձանցից: