Ընդհանրապես, Լեհաստանում օտարերկրացուն աշխատանքի ընդունելու համար անհրաժեշտ է աշխատանքի թույլտվություն ստանալ կամ օտարերկրացուն աշխատանք վստահելու մասին հայտարարություն ներկայացնել: Կանոնակարգերը նախատեսում են մի քանի տեսակի թույլտվություններ. Որոշ փաստաթղթեր, որոնք օրինականացնում են օտարերկրացու մնալը Լեհաստանում, նաև հնարավորություն են տալիս նրան օրինական աշխատանք կատարել առանց թույլտվության կամ հայտարարագրի:
Առանց թույլտվության աշխատանքը հիմնավորող հանգամանքները նշված են հետևյալ իրավական ակտերում.
- 2004 թ. ապրիլի 20 — ի «Զբաղվածության խթանման և աշխատաշուկայի հաստատությունների մասին» օրենքը (Օր․ Ժ․ առ 2024 թ., կետ 475, 742, 858, 863, 1089, 1572), հոդ. 87 պարբ․ 2
- Աշխատանքի և սոցիալական քաղաքականության նախարարի 2015 թ․ ապրիլի 21-ի հրամանն այն դեպքերի մասին, երբ Լեհաստանի Հանրապետության տարածքում օտարերկրացուն աշխատանք վստահելը թույլատրելի է առանց աշխատանքի թույլտվություն ստանալու անհրաժեշտության (Օր․ Ժ․ առ 2021 կետ 2291)
- «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» 20 հուլիսի 2018 թ․ օրենք (Օր․ Ժ․ առ 2024 թ., կետ 1571), հոդ. 325
- «Լեհաստանի գիտությունների ակադեմիայի մասին» 2010 թ․ ապրիլի 30 — ի օրենքը (Օր․ Ժ․ առ 2020 թ․ կետ․ 1796), հոդ. 93
Թույլտվությունը տրվում է վոյևոդի կողմից՝ գործատուի խնդրանքով, կոնկրետ օտարերկրացու համար, որոշակի ժամկետով և սահմանված պայմաններով աշխատելու համար։ Աշխատանքը պետք է կատարվի սույն թույլտվության մեջ նշված պայմաններով: Գործատուն պարտավոր է ստացված թույլտվության մեկ օրինակը տրամադրել օտարերկրացուն.
Օտարերկրացիների որոշ կատեգորիաներ օգտվում են պարզեցված ընթացակարգից՝ թույլտվության հիման վրա աշխատելու փոխարեն նրանք կարող են աշխատել օտարերկրացուն աշխատանքը վստահելու հայտարարագրի հիման վրա։
Հայտարարագիրը վերաբերում է այն օտարերկրացիներին, ովքեր բավարարում են հետևյալ պայմանները՝
- Նրանք Հայաստանի, Բելառուսի, Մոլդովայի, Վրաստանի կամ Ուկրաինայի քաղաքացիներ են
- Աշխատանքը պետք է իրականացվի առավելագույնը 24 ամիս և սկսվի հայտարարագիրը ներկայացնելուց հետո 6 ամսվա ընթացքում
- Աշխատանքը չունի սեզոնային բնույթ (սեզոնային աշխատանքի համար անհրաժեշտ է թույլտվություն)
- Օտարերկրացու վարձատրությունը չի կարող ավելի ցածր լինել, քան համադրելի տեսակի կամ համադրելի պաշտոնում աշխատանք կատարող աշխատողների վարձատրությունը
Հայտարարագիրը ներկայացվում է Համայնքային աշխատանքային գրասենյակ: Կարելի է ներկայացնել նաև առցանց ։ Գրասենյակը վարում է հայտարարագրերի գրանցամատյան: Գրանցամատյանում մուտքագրվելուց հետո, հայտարարության մեջ նշված օրվանից 7 օրվա ընթացքում, որպես աշխատանքը սկսելու օր, գործատուն պարտավոր է գրավոր տեղեկացնել համայնքային աշխատանքային գրասենյակ օտարերկրացու կողմից աշխատանքը ստանձնելու կամ չստանձնելու մասին:
Օտարերկրացուն աշխատանք վստահելու մասին հայտարարագրերի վերաբերյալ մանրամասն տեղեկություններ կարելի է ստանալ հետևյալ հասցեով՝
Օտարերկրացուն աշխատանքի ընդունելուց առաջ գործատուի պարտավորությունները.
- Պահանջել ներկայացնելու Լեհաստանում օրինական բնակություն հաստատելու թույլտվություն տվող փաստաթուղթ
- 1 — ին կետում նշված փաստաթղթի կազմում և պահպանում աշխատանքի ամբողջ ժամանակահատվածի համար
- Ստուգել, թե արդյոք կացության իրավունքը օտարերկրացուն իրավունք է տալիս օրինական աշխատել առանց թույլտվության/հայտարարագրի, իսկ եթե ոչ, ապա գործատուն պարտավոր է համապատասխանաբար ներկայացնել թույլտվության դիմում կամ օտարերկրացուն աշխատանք վստահելու մասին հայտարարություն։ Համապատասխանաբար, թույլտվությունը կամ գրանցամատյանում գրանցումը պետք է ձեռք բերվի նախքան օտարերկրացու աշխատանքը սկսելը
- Օտարերկրացուն աշխատանքի ընդունել թույլտվության/հայտարարագրում նշված պայմաններին համապատասխան
- օտարերկրացուն տեղեկացնել աշխատանքի թույլտվության տրամադրման կամ երկարաձգման գործընթացի և թույլտվության տրամադրման, տրամադրումը մերժելու կամ չեղյալ հայտարարելու վերաբերյալ որոշումների վերաբերյալ
- պահպանել պատշաճ ջանասիրություն օտարերկրացու աշխատանքի թույլտվությունը ստանալու, երկարացնելու և չեղյալ համարելու գործընթացում
- վոյևոդին, համապատասխան հարկային մարմնի ղեկավարին, սոցիալական ապահովության հիմնարկի տեղական կազմակերպական ստորաբաժանմանը, հյուպատոսին, աշխատանքի ազգային տեսչությանը, մաքսային ծառայությանը, սահմանապահ ծառայությանը կամ ոստիկանությանը տրամադրել վերը նշված պարտավորությունների կատարումը հաստատող փաստաթղթեր՝ կազմված լեհերեն լեզվով կամ թարգմանված լեհերեն
- 7-օրյա ժամկետում տեղեկացնել թույլտվություն տված վոյևոդին կանոնակարգով նախատեսված օտարերկրացու աշխատանքի հետ կապված հանգամանքների փոփոխության մասին
- օտարերկրացուն աշխատանք վստահելու մասին հայտարարության դեպքում՝ հայտարարության մեջ նշված օրվանից 7 օրվա ընթացքում, որպես աշխատանքը սկսելու օր, գրավոր տեղեկացնել համայնքային աշխատանքային գրասենյակ օտարերկրացու կողմից աշխատանքը ստանձնելու կամ չստանձնելու մասին
Լեհաստանում աշխատանքային պայմանագրով աշխատող կամ Լեհաստանում աշխատելու պատվիրակված օտարերկրացիները աշխատանքը կատարում են լեհական կանոնակարգերին համապատասխանող պայմաններով: Օտարերկրացիների աշխատանքային պայմանները, որոնք առնչվում են, ի թիվս այլոց՝ աշխատանքի չափանիշներին ու ժամերին, արձակուրդի չափին, նվազագույն աշխատավարձին, արտաժամյա աշխատանքի կարգավորմանը, աշխատանքի անվտանգությանն ու հիգիենային, չեն կարող լինել ավելի վատ, քան երաշխավորված են Աշխատանքային օրենսգրքով (1974 թ․ հունիսի 26-ի ակտ՝ Աշխատանքային օրենսգիրք, մ․տ․ Օր․ Ժ․ առ 2023 թ., կետ 1465, առ 2024 թ., կետ 878).
Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքային պայմանագրերը և աշխատանքային իրավունքի ոլորտում այլ փաստաթղթերը կազմվում են լեհերենով, եթե դրանք կնքվում են այն անձանց կողմից, ովքեր ունեն իրենց բնակության և աշխատանքի վայրը Լեհաստանում: Բացի այդ, լրացուցիչ կարող են պատրաստվել պայմանագրի/փաստաթղթի տարբերակներ այլ լեզուներով:
Իրավական հիմք՝
Հոդ․ 7 պարբ․ 1 և հոդ․ 8 պարբ․ 1a, 1999 թ․ հոկտեմբերի 7-ի “Լեհերեն լեզվի մասին” օրենք (Օր․ Ժ․ առ 2024 թ․ կետ 1556)։
Օտարերկրացիների հետ կնքվող պայմանագրերի հետ կապված ընդհանուր կանոնից կա բացառություն՝ Լեհաստանի քաղաքացիություն չունեցող անձի խնդրանքով, պայմանագիրը կամ աշխատանքային իրավունքի ոլորտի այլ փաստաթուղթ կարող է կազմվել մեկ այլ լեզվով՝ ոչ լեհերեն։
Իրավական հիմք՝
Հոդ․ 8 պարբ․ 1b, 1999 թ․ հոկտեմբերի 7-ի “Լեհերեն լեզվի մասին” օրենք (Օր․ Ժ․ առ 2024 թ․ կետ 1556)
Օտարերկրացուն աշխատանքը վստահող անձը պարտավոր է գրավոր պայմանագիր կնքել նրա հետ և տրամադրել դրա թարգմանությունը օտարերկրացու համար հասկանալի լեզվով:
Տեղեկատվությունն ակտուալ է ըստ՝ դրությամբ:
Պորտալի խմբագրական թիմը գործադրում է բոլոր ջանքերը, որպեսզի ներկայացված բովանդակությունը համապատասխանի օրենքին, լինի արդիական (հրապարակման ամսաթվի դրությամբ՝ նշված յուրաքանչյուր ենթաէջում) և օգտակար օգտատերերի համար: Վերապահում ենք, որ կայքում տեղադրված բովանդակությունը միայն տեղեկատվական նպատակներով է և միայն ընդհանուր առմամբ ներկայացնում է բարձրացված հարցերի էությունը: Դրանք առանձին դեպքերում իրավական խորհրդատվություն կամ կարծիք չեն հանդիսանում և չպետք է լինեն միակ հիմքը կոնկրետ իրավական խնդիրների լուծման վերաբերյալ որոշումների համար: Անհատական իրավաբանական օգնություն ստանալու համար անհրաժեշտ է խորհրդատվություն ստանալ որակավորված անձանցից: