Յուրաքանչյուր պետություն ինքն է սահմանում իր տարածքում օտարերկրացիների մուտքի և կացության կանոնները ։
Հիմնական փաստաթուղթը, որը տրվում է օտարերկրացիներին, որպեսզի նրանք կարողանան մուտք գործել կամ մնալ օտար երկրում, դիվանագիտական և հյուպատոսական ներկայացուցչությունների կողմից տրված վիզան է: Վիզան փակցվում է անձնագրում կամ այլ ճամփորդական փաստաթղթում և կարող է ունենալ գրառման, դրոշմակնիքի կամ կպչուն պիտակի ձև: Վիզան սահմանը հատելու և օտար երկրի տարածքում գտնվելու գրավոր թույլտվություն է, բայց սովորաբար դրա սեփականատիրոջը չի երաշխավորում մուտքը (սահմանային ծառայությունները կարող են մերժել մուտքը կամ անվավեր ճանաչել կամ հետ վերցնել վիզան նույնիսկ սահմանին, այն սովորաբար չի տալիս լրացուցիչ իրավունքներ (օրինակ՝ աշխատանք կատարելու համար, որը սովորաբար պահանջում է առանձին թույլտվություն):
Ինչպես ազգային կանոնակարգերը, այնպես էլ երկրների միջև կնքված միջազգային պայմանագրերն ու համաձայնագրերը կարևոր են վիզաների ստացման և երկարաձգման կանոնների և առանց վիզայի ճանապարհորդության կանոնների հաստատման համար: Վիզայի պահանջի վերացումը միշտ չէ, որ փոխադարձ է (կարող է լինել, որ A երկրի քաղաքացիներին վիզա պետք չէ B երկիր մուտք գործելու համար, բայց B երկրի քաղաքացիները պետք է վիզա ունենան A երկիր մուտք գործելու համար): Տվյալ երկիր մուտքի կանոնների մասին մանրամասն տեղեկություններ կարելի է ստանալ նպատակակետ երկրի դիվանագիտական և հյուպատոսական ներկայացուցչություններից (հյուպատոսություն, դեսպանություն):
Սահմանապահ ծառայության կայքում հրապարակվել է Լեհաստան մուտքը կարգավորող կարևորագույն իրավական ակտերի ցանկը։
Լեհաստանում և եվրոպական շատ այլ երկրներում գործող չափազանց կարևոր միջազգային համաձայնագիրը Շենգենյան համաձայնագիրն է, որը կարգավորում է մարդկանց ազատ տեղաշարժը համաձայնագրով ընդգրկված տարածքում։ Համաձայնագիրը վերացնում է ներքին սահմանային հսկողությունը համաձայնագրով նախատեսված տարածքում (բացառիկ իրավիճակներում, օրինակ՝ Անվտանգության սպառնալիքի հետ կապված ՝ սահմանային հսկողությունը կարող է ժամանակավորապես կրկին ներդրվել)։ Համաձայնագիրը ներառում է ԵՄ երկրների մեծ մասը և եվրոպական մի շարք այլ երկրներ: Կարևոր է, որ սահմանային վերահսկողության բացակայությունը վերաբերում է բոլոր այն անձանց, ովքեր հատում են Շենգենյան գոտու ներքին պետական սահմանները՝ անկախ նրանց քաղաքացիությունից։
ՏԱՐԲԵՐՈՒՄ ԵՆՔ օտարերկրացիների կողմից Լեհաստան ժամանելու համար ստացված վիզաների երկու հիմնական տեսակ ։ Դրանք են ՝
- Ազգային վիզա (D տեսակ)
- Շենգենյան վիզա (C տեսակ)
Վիզայի երրորդ տեսակը տարանցիկ վիզան է (Ա տեսակ), որը տրվում է չափազանց հազվադեպ ՝ Լեհաստանի տարածքով տարանցման նպատակով ՝ այլ երկիր մեկնելու նպատակով:
Ինչպես Շենգենյան վիզան, այնպես էլ ազգային վիզան իրենց իրավատերերին իրավունք են տալիս տեղաշարժվել Շենգենյան համաձայնագրով ընդգրկված ամբողջ տարածքում ( պայմանով, որ Շենգենյան վիզան կարող է տրամադրվել սահմանափակ տարածքային վավերականությամբ ՝ մեկ կամ մի քանի Շենգենյան երկրների համար):
Ազգային վիզան (D տեսակ) և Շենգենյան վիզան (C տեսակ) ունեն վավերականության տարբեր ժամկետներ: Շենգենյան վիզան իրավունք է տալիս մնալ Լեհաստանում և Շենգենյան այլ երկրներում 90 օր 180 օրվա ընթացքում, իսկ ազգային վիզան իրավունք է տալիս մնալ Լեհաստանում 90 օրից ավելի, բայց մեկ տարուց պակաս ժամկետով: Ազգային վիզայի գործողության ժամկետի ընթացքում դրա տերը կարող է մեկնել Շենգենյան այլ երկրներ, բացի Լեհաստանից, 90 օր յուրաքանչյուր 180 օրվա ընթացքում: Վիզան որոշում է ոչ միայն վավերականության ժամկետը, այլև դրանում նշված տարածք մուտք գործելու թիվը (այն կարող է լինել մեկ կամ մի քանի մուտքի իրավունքով վիզա):
Վիզայի տրամադրման նպատակը
Վիզայի պիտակի վրա (C և D տեսակի վիզաների համար) (մեկնաբանություններ դաշտում) նշվում է այն տրամադրելու նպատակի համապատասխան ծածկագիրը: Սա շատ կարևոր է, քանի որ դրա սեփականատիրոջ իրավունքները Լեհաստանում կախված են վիզայի տրամադրման նպատակից (օրինակ՝ Լեհաստանում աշխատանքի հնարավորությունների հարցը): Օրենսդրական դրույթները սահմանում են վիզաների տրամադրման հետևյալ նպատակները՝
«01» – երբ վիզան տրվում է զբոսաշրջային նպատակներով,
«02» – երբ վիզան տրամադրվում է ընտանիքի կամ ընկերների այցելության նպատակով,
«03» – երբ վիզան տրվում է սպորտային միջոցառումներին մասնակցելու նպատակով,
«04» – երբ վիզան տրվում է ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու նպատակով,
«05 а» – երբ վիզան տրվում է օտարերկրացուն աշխատանք վստահելու մասին հայտարարագրի հիման վրա աշխատանք կատարելու նպատակով,
05b» – երբ վիզան տրվում է օրենքում նշված աշխատանքը կատարելու համար՝ հոդ․ 8 պարբ ․ 2, 2004 թ. ապրիլի 20 — ի «Զբաղվածության խթանման և աշխատաշուկայի հաստատությունների մասին» օրենք (Օր ․ Ժ․ առ 2023 թ., կետ 735, 1429, 1723 և 1737), օրացուցային տարվա 9 ամիսը չգերազանցող ժամանակահատվածում;
«06» – երբ վիզան տրվում է այլ աշխատանք կատարելու նպատակով, օրենքի 60 հոդ․ պարբ ․ 1 կետ 5 — րդ և 5ա;
«07» – երբ վիզան տրվում է մշակութային գործունեություն իրականացնելու կամ նման գործունեություն իրականացնելու հետ կապված կազմակերպված համաժողովներին մասնակցելու նպատակով;
«08» – երբ վիզան տրվում է օտարերկրյա պետական մարմնի կամ միջազգային կազմակերպության ներկայացուցիչների կողմից պաշտոնական հանձնարարականներ կատարելու նպատակով,
«09» – երբ վիզան տրվում է առաջին աստիճանի, երկրորդ աստիճանի կամ միասնական մագիստրոսական ուսման կամ դոկտորական դպրոցում կրթություն ստանալու նպատակով,
«10» – երբ վիզան տրվում է մասնագիտական վերապատրաստման նպատակով,
«11» – երբ վիզան տրվում է կրթության կամ ուսուցման նպատակով այլ ձևով, քան նշված է օրենքումօրենքի 60 հոդ․ պարբ ․ 1 — ին կետ 9 — րդ կամ 10 — րդ
«12» – երբ վիզան տրվում է դիդակտիկ նպատակներով,
«13» – երբ վիզան տրվում է գիտահետազոտական կամ զարգացման աշխատանքներ կատարելու նպատակով,
«13a» – երբ վիզան տրվում է ստաժ անցնելու նպատակով,
«13b» – երբ վիզան տրվում է Եվրոպական կամավորական ծրագրում մասնակցելու համար,
«14» – երբ վիզան տրվում է բուժման նպատակով,
«15» – երբ վիզան տրվում է Եվրոպական Միության, Եվրոպական Ազատ Առևտրի Ասոցիացիայի (EFTA) անդամ պետության, Եվրոպական Տնտեսական Տարածքի կամ Շվեյցարիայի Համադաշնության քաղաքացու հետ միավորվելու կամ մնալու նպատակով,
«16» – երբ վիզան տրվում է մշակութային կամ կրթական փոխանակման ծրագրին, մարդասիրական օգնության ծրագրին կամ ամառային աշխատանքային ծրագրին մասնակցելու նպատակով, և այն դեպքում, երբ ծրագիրը կարգավորվում է միջազգային պայմանագրով, որին մասնակից է Լեհաստանի Հանրապետությունը, ծրագրի անվանումը նույնպես նշվում է վիզայի պիտակի վրա;
«17» – երբ վիզան տրվում է Լեհաստանի Հանրապետության տարածք ժամանելու նպատակով ՝ որպես հայրենադարձի անմիջական ընտանիքի անդամ,
«17a» – երբ վիզան տրվում է Լեհաստանի Հանրապետության տարածք ժամանելու նպատակով ՝ որպես Լեհաստանում բնակվող անձի անմիջական ընտանիքի անդամ, Լեհական քարտի հիման վրա ստացված մշտական բնակության թույլտվության հիման վրա,
«17b» – երբ վիզան տրվում է Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության քաղաքացուն միանալու նպատակով, որի մասին նշված էհոդ․ 10 պարբ ․ 1 տառ b և d, “Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության՝ Եվրամիությունից և Ատոմային էներգիայի եվրոպական համայնքից դուրս գալու մասին” hամաձայնագիր (Պաշտ․ Ժ․ UE L 29 առ 31.01.2020 թ., էջ. 7, հետագա փոփոխ․ 3)), կամ նրա հետ բնակվելու նպատակով,
«18» – երբ վիզան տրվում է Լեհի քարտ ունենալուց բխող իրավունքների իրականացման նպատակով;
«19» – երբ վիզան տրվում է հայրենադարձության նպատակով,
«20» – երբ վիզան տրվում է ժամանակավոր պաշտպանությունից օգտվելու նպատակով,
«21» – երբ վիզան տրվում է մարդասիրական նպատակներով, ազգային շահերից կամ միջազգային պարտավորություններից ելնելով,
«22» – երբ վիզան տրվում է ընտանիքի վերամիավորման նպատակով ժամանակավոր կացության թույլտվություն ստանալու համար,
«22a» – երբ վիզան տրվում է ժամանակավոր կացության թույլտվություն ստանալու նպատակով ՝ ներկորպորատիվ փոխանցման շրջանակներում աշխատանք կատարելու նպատակով,
«22b» – երբ վիզան տրվում է ժամանակավոր կացության թույլտվությունն իրականացնելու համար, որի մասին նշված է Օրենքի 160 — րդ հոդ․ 1 — ին, 3 — րդ, 4 — րդ կամ 6 — րդ կետերում;
«23» – երբ վիզան տրվում է Լեհի քարտ ունենալուց բխող իրավունքների իրականացման նպատակով և օրենքի ստորև հոդ․ նշվածներից բացի այլ նպատակով՝ օրենքի 60 հոդ․ պարբ ․ 1 — ին կետ 1 -24b:».
Վիզայի կպչուն պիտակը կարող է պարունակել լրացուցիչ տեղեկություններ, որոնք հիմնավորում են Շենգենյան վիզայի կամ ազգային վիզայի տրամադրումը:
Ներքին գործերի և վարչակազմի նախարարի 2022 թվականի մարտի 22 — ի «Օտարերկրացիների համար վիզաների մասին» հրաման (մ․տ․ Օր․Ժ․ 2023 թ., կետ 1766, 2024 կետ 55)
Հատուկ կարգավորումներ են կիրառվում հայրենադարձության նպատակով տրված վիզաների նկատմամբ, որոնք նկարագրված են առանձին ներդիրում:
Վիզա ստանալու պայմանները
Վիզաները տրամադրվում են երկրի սահմաններից դուրս գտնվող Լեհաստանի հյուպատոսական մարմինների կողմից, ուստի մանրամասն տեղեկություններ պետք է փնտրել համապատասխան հյուպատոսական գրասենյակում: Օրենքը սահմանում է վիզայի ձևաթղթերի նմուշները, վիզայի դիմումի ձևերը և կից լուսանկարների պահանջները:
Վիզա ստանալու համար անհրաժեշտ է համապատասխան ձևաթղթով, լուսանկարով և պահանջվող հավելվածներով դիմում ներկայացնել և ունենալ ՝
- Ճամփորդական փաստաթուղթ, որը համապատասխանում է որոշակի պայմաններին (օրինակ՝ այն պետք է վավեր լինի տարածքը լքելու պլանավորված ամսաթվից առնվազն 3 ամիս (կախված վիզայից՝ Լեհաստանի տարածք կամ Շենգենյան տարածք)
- Փաստաթղթեր, որոնք ցույց են տալիս պլանավորված այցի նպատակը և պայմանները
- Փաստաթղթեր, որոնք հաստատում են, որ ունեք բավարար միջոցներ ձեր այցի և վերադարձի ծախսերը հոգալու համար
- Պահանջվող ապահովագրությունը հաստատող փաստաթղթեր
Վիզայի դիմումին կից անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը տարբեր է ՝ կախված վիզայի տեսակից ։ Պահանջները կախված են ուղևորության հայտարարված նպատակից, ուստի կարևոր է կապվել համապատասխան հյուպատոսական գրասենյակի հետ նախքան վիզայի ընթացակարգը սկսելը: Այնուհետև անհրաժեշտ է լրացնել վիզայի դիմումը, պատրաստել անհրաժեշտ փաստաթղթերը և այցելության ժամկետ վերցնել հյուպատոսական գրասենյակ։ Ժամկետի ամրագրումն իրականացվում է էլեկտրոնային հյուպատոսության e-konsulat Արտաքին գործերի նախարարության կայքի միջոցով:
Վիզայի դիմումը կարող է ներկայացվել ոչ շուտ, քան 6 ամիս (9 ամիս՝ ծովագնացների դեպքում) և ոչ ուշ, քան պլանավորված մեկնման օրվանից 15 օր առաջ։
Վիզա ստանալու դիմումը ենթակա է հաստատագրված վճարի: Պետք է հաշվի առնել, որ հյուպատոսը դիմումը ներկայացնելու օրվանից ունի 15 օրացուցային օր վիզայի վերաբերյալ որոշում կայացնելու համար, սակայն այդ ժամկետը կարող է երկարաձգվել (մինչև 45 օր, իսկ ազգային վիզայի դեպքում՝ մինչև 60 օր): Նշված ժամկետները չեն տարածվում հայրենադարձության նպատակով տրված վիզաների վրա։
Պետք է հաշվի առնել, որ վիզա ստանալը չի երաշխավորում մուտքը այնտեղ նշված տարածք: Սահմանային մարմինները կարող են մերժել մուտքը, անվավեր ճանաչել կամ հետ վերցնել վիզաները նույնիսկ սահմանին:
Վիզայի մերժում
Ազգային և ԵՄ կանոնակարգերը սահմանում են վիզայի մերժման հիմքերը (օրինակ՝ կեղծ տեղեկություններ տրամադրելը կամ պահանջվող փաստաթղթերի բացակայությունը): Մերժման որոշումը հաղորդվում է հատուկ ձևաթղթով` նշելով մերժման պատճառը և բողոքարկման կարգը:
Ազգային վիզաների և Շենգենյան վիզաների մերժման հիմքերը նշված են Օտարերկրացիների հարցերով գրասենյակիկայքում.
Վիզայի ժամկետի երկարաձգում
Ազգային վիզայի և Շենգենյան վիզայի երկարաձգումը թույլատրելի է, պայմանով, որ համապատասխան կանոնակարգերով սահմանված պայմանները բավարարվեն: Նման դիմումները քննող մարմինը Լեհաստանում օտարերկրացու բնակության վայրի համար համապատասխան Վոյևոդն է: Մանրամասն տեղեկություններ անհրաժեշտ է փնտրել Վոյևոդական համապատասխան գրասենյակից:
Առանց վիզայի ճամփորդություն
Եվրամիության օրենսդրության դրույթները նշում են այն երկրները, որոնց քաղաքացիները պարտավոր են ունենալ մուտքի արտոնագիր ԵՄ տարածք մուտք գործելու համար, և այն երկրները, որոնց քաղաքացիները ազատվել են մուտքի արտոնագրի պահանջից: Դրանք նշված են ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ՊԱՌԼԱՄԵՆՏԻ և ԽՈՐՀՐԴԻ 2018 թվականի նոյեմբերի 14 — ի (EU) 2018/1806 ԿԱՆՈՆԱԿԱՐԳՈՒՄ, որտեղ նշված են երրորդ երկրները, որոնց քաղաքացիները պետք է ունենան վիզաներ արտաքին սահմանները հատելիս և այն անձինք, որոնց քաղաքացիները ազատված են այդ պահանջից (Օր․ Ժ․ L 303 առ 28.11.2018, էջ 39):
Փոքր սահմանային շարժ
Երկու հարևան երկրների համաձայնագրերի հիման վրա սահմանամերձ շրջանների բնակիչները կարող են (որոշակի պահանջների բավարարումից հետո) պարբերաբար հատել հարևան երկրի սահմանը ՝ սոցիալական, մշակութային, ընտանեկան նպատակներով և հիմնավորված տնտեսական, բայց ոչ վարձատրության նպատակով ՝ առանց վիզա ստանալու անհրաժեշտության: Լեհաստանը նման համաձայնագրեր ունի Ուկրաինայի և Կալինինգրադի մարզի հետ (ուշադրությու՛ն Կալինինգրադի մարզի հետ սահմանային փոքր շարժը դադարեցվել է:)
Ուկրաինայի հետ փոքր սահմանային շարժի դյուրացման համար անհրաժեշտ է ստանալ համապատասխան թույլտվություն: Այն ձեռք բերելու պայմանները, պահանջվող փաստաթղթերը և փոքր սահմանային շարժով ընդգրկված տարածքի քարտեզը ներկայացված են կայքում ՝ https://www.gov.pl/web/ukraina/maly-ruch-graniczny
Կարևոր հղումներ
Ազգային վիզաների և Շենգենյան վիզաների վերաբերյալ կոնկրետ տեղեկություններ կարելի է ստանալ իրավասու մարմինների կայքերում: Դրանցից ամենակարևորներն են ՝
MOS — Օտարերկրացիների հարցերով գրասենյակի Հարցերի սպասարկման մոդուլ
e-konsulat [էլեկտրոնային հյուպատոսություն]
Օտարերկրացիների հարցերով գրասենյակի կայք
Տեղեկատվությունն ակտուալ է ըստ՝ դրությամբ:
Պորտալի խմբագրական թիմը գործադրում է բոլոր ջանքերը, որպեսզի ներկայացված բովանդակությունը համապատասխանի օրենքին, լինի արդիական (հրապարակման ամսաթվի դրությամբ՝ նշված յուրաքանչյուր ենթաէջում) և օգտակար օգտատերերի համար: Վերապահում ենք, որ կայքում տեղադրված բովանդակությունը միայն տեղեկատվական նպատակներով է և միայն ընդհանուր առմամբ ներկայացնում է բարձրացված հարցերի էությունը: Դրանք առանձին դեպքերում իրավական խորհրդատվություն կամ կարծիք չեն հանդիսանում և չպետք է լինեն միակ հիմքը կոնկրետ իրավական խնդիրների լուծման վերաբերյալ որոշումների համար: Անհատական իրավաբանական օգնություն ստանալու համար անհրաժեշտ է խորհրդատվություն ստանալ որակավորված անձանցից: